” Avare Ellerin Hafif Meşgalesi”: Sigara

cheguevaraYeniçağ’ın başlarında Amerika’dan Avrupa’ya transfer olan en acayip keyif verici madde tütündür. O zamana kadar bilinen kahve, çikolata, bira ve diğer alkollü içecekler sıvı halde iken bu yeni maddeye ne isim verileceği uzun süre belirlenemez. “duman içmek”, “tütün içmek” gibi hep içmek deyimiyle adlandırılır.

Tütünün ana maddesi olan nikotin sinir sistemini uyarmaz aksine uyuşturur. Toksikolojik olarak bir zehirdir. (Bu arada nikotin ismi, tütünü Portekiz sarayından Fransız sarayına getiren Fransız elçi Jean Nicot’tan gelir.

pipo17. ve 18. yüzyılda tütün içmeye insanları teşvik eden bir el ilanında şu tespitler yer alır: “tütün içmek, sümüğü ve uyuşukluk yapan diğer salgıları dışarı atmaya yarar, vücutta su toplamasını engeller, böylece bedeni zayıflatır ve inceltir, pipoyla çekilen bu duman nefes darlığına, akciğer iltihabına ve öksürüğe bire bir iyi gelir. “

Yine aynı dönemlerde çıkan bir başka kitapta ise şu tespitler yer alır: “ tütün beyni ve sinirleri daha kuru yapar. Bunun sonunda şaşmaz bir muhakeme gücü, daha berrak ve açık bir zihin yaratır. Kurutucu etkisiyle erotik tutkuları zayıflatır, işsiz güçsüz onca erkeğin kafasını meşgul eden şehvet dolu kuruntulardan kurtulmalarını sağlar.”

Kahveden ayıltıcı, zihin açıcı diye bahsedilirken; tütünden sükunet verici ve transa geçirici diye söz edilir. Aynı zamanda ruhsal ve psikomotor bazı yararlarından bahseden tıp yazarı Kurt Polisch şu ilginç tespitleri ekliyor: “ tütün içmek, sadece nikotin maddesinin etkilerine dayandırılamayacak şekilde bir rahatlama sağlar. Sinirli sinirli hareket eden el tütün içerken amaçlı be bilinçli seri hareketlerde bulunur. Tütün içmek keyif yaparken meşgul olmayı, meşgulken keyif almayı sağlar. Tütün içmek, zihinsel faaliyetler için sakin bir ilhama, hoş bir huzura, rahat bir hoşsohbetliğe neden olur.”

pipo hazırlamakHollanda’da ise tütün içmenin, oturmak üzerine kurulu bir yaşam tarzının olumsuzluklarını bertaraf edeceği fikri öne sürülür. Bu tezi savunan hekimler, özellikle tütünün zihin açıcı özelliğini öne çıkarırlar. Düşünsel faaliyette bulunan kişilerin bedensel enerjilerini tütün içerek dışarı atabileceklerini savunurlar.

17. ve 18. Yüzyıllarda tütün içme aracı pipodur. 19. Yüzyılda puro devreye girer ve 20. Yüzyılla birlikte sigara ortaya çıkar. Bu evrimi en iyi anlatacak kelime “hız” dır. Modern çağın en önemli olgusu zaman kazanmak ve zamanı daha iyi kullanmak olarak öne çıktığı için içimi daha kolay ve hızlı olan sigara günümüzde açık ara öndedir.

sigara atatürkPipo içmek için bir dizi hareket ve ritüelin gerçekleşmesi gerekir. Tütünü pipoya yerleştiren içici uzun bir süre uğraşının ödülü olan dumanı acele etmeden keyfini çıkararak tüttürür. Sonra zamanla puroya geçilir. Ürünü içmek daha hızlıdır artık. Tek yapılması gereken ucunun kesilmesi ve ağza alınmasıdır. Yarım asır geçip kapitalist düzen iyice hızlanınca sigara ortaya çıkar. Tek yapılması gereken paketi açıp sigarayı ağza götürmektir.

Sigara içimi ile puro arasındaki fark nerdeyse faytonla otomobil arasındaki fark kadardır. Pipoyu artık siz hesap edin! Günümüzde pipo veya puro içenler “ilginç” olarak ifade edilirler. Artık ortalama 3-4 dakika süren sigara içmeye ayrılan vakit, bir puro içicisi için yarım saati bulur.

Kültür tarihçisi Alexander von Gleichen-Russwurm 1914’ te şöyle der: “ sigara modern yaşamın simgesidir. İlham verir ancak akla düşünce gelinceye kadar sigara bitiverir. Avare ellerin hafif meşgalesidir sigara.”

Tıpkı kahve gibi sigara da ilk çıktığında kadınlara yasaktır Avrupa’da. Lola Montez gibi aydın kadınlar ,feminist hareketin de öncüsüdürler, toplum içinde göstere göstere tütün içerler. Hatta sokak ortasında purosunu yaktırmak için erkekleri durdurup ateş isterler ve bu durum muhafazakar erkekler için sinir bozucu bir durumdur. Bir gazete yazısında bu durumu şöyle bitirir bir yazar:.. bunlar yakında pantolon da giyerler, tövbe tövbe…”

el_puro_konyakDerken sokaklarda tütün içilmesi yasaklanır. Bunun ilk nedeni evlerin tahtadan yapılması ve yangın tehlikesi olarak söylense de aslında başka bir korku vardır: Ayaklanma korkusu. Sanayi devriminin ardından örgütlenen puro sarıcıları işçileri sendikal hayatın en radikal sendikasını kurarlar. Özellikle Prusya’da ortaya çıkan bu yasaklanma meselesinin temelinde işte bu örgütlenme korkusu yer alır. Ancak ne ilginçtir ki puro daha sonraları kapitalizmin sembollerinden biri haline gelir…

Belki bunları da beğenirsin...

Bu yazıya toplam 3 tane yorum yapılmış.

  1. Dr biIaI diyor ki:

    Puroynan biraz daha hızlanır demişsiniz ama bu sallamasyon yorum olmuş. Puro ort. olarak dakikada 1 (bir) kerre çekilerek içilir. Pipoda ise dakikada 5-6 ortalamayla çekilerek puroya fark atar, ağızda tutulabilir, purolar nadiren tutulur, kişsel zevkle ilgilidir ve kısa sürelidir. Puro narindir, saklaması pipo tütününden daha zordur. Üzerinde yırtık oldumu, yanlış kesim yapıldımı fln içilmez yahut çok zorlar. Narin ve hassastır. Yayınlayın ki insanlar doğrusunu öğrensinler.

  2. Serkan Çetin diyor ki:

    Dr Bilal. Yazıyı biraz daha dikkatli okursanız puro ile tütünün içilme aşaması değil hazırlık safhasının kısaldığını anlarsınız. Yok, illa ben daha iyi bilirim diyorsanız, Genesis yayınlarından çıkan “Keyif Verici Maddelerin Tarihi” isimli kitabı okumanızı öneririm. Bilgi eksikliğinizi giderebilir ama üslubunuza yardımcı olacağını sanmıyorum. İyi okumalar.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir