Destan Nedir?

Milletlerin tarihinde derin izler bırakan tarihi ve sosyal olayları manzum (şiir) şekilde anlatan edebi eserlere destan denir. Destanlar sözlü geleneğin ürünü olup genellikle kopuz eşliğinde ozanların söylediği eserlerdir. Destanların milletler için önemini Hüseyin Nihal Atsız şöyle anlatmıştır:

“Geçmişteki büyük olayların, savaşlarının, kahramanlıkların şiirleşmiş şekli olan milli destana malik bulunmak millet için bir talihtir. Her millet bu talihe erişememiştir. Geçmiş zamanı, tüller arkasından görülen belirsiz görüntüler gibi gösterip bizi büyük karanlıktan kurtaran, bir soyun geleceği hakkındaki ümitlerini hayal meyal belirten, bir milletin yüksek edebiyatının tohumlarını taşıyan milli destan, milli hazinenin en yüksek değerli mücevherlerinden birisidir. Fakat, bu mücevherin tam değerini bulabilmesi için yüksek bir sanatçının elinde, yıllarca işlenmesi, şekillendirilmesi gerekir. Bu işin en mükemmel örneği olarak İran destanı ile onu işleyip ‘Şehname’ haline koyan Firdevsi gösterilir.

Biz, büyük parçalar halinde, çoğu birbirinin devamı olan destanlara malik bahtiyar milletlerden birisiyiz. Talihsizliğimiz, şimdiye kadar, içimizden bu destan parçalarını birleştirip işleyecek büyük bir sanatçımızın çıkmamış olmasıdır.

Bir milli destan o kadar mühim bir milli kuvvettir ki, bazen, bir milleti yaşattığı veya dirilttiği görülür. Firdevsi, ‘Farsça ile Acem milletini dirilttim.’ demekle haklıdır. Arap istilası ile yıkılıp bütün milli varlığını kaybeden ve hatta eski ırki özellikleri bile kalmayan İran son devirdeki siyasi istiklalinden önce, Firdevsi’nin yarattığı ‘Şehname’ sayesinde manevi, ruhi istiklalini kazanmıştı. Fars dili ve Fars milli ruhu yalnız ‘Şehname’ sayesinde yaşadı demek pek mübalağa olmasa gerekir. Milli destanın milli hayattaki rolünü kavrayan bazı küçük milletlerin kendilerine milli destan uydurmaya kalktıkları bile görülmüştür.” (1)

 

1. Vaktiyle Bir Atsız Varmış, İlhan Bahar, Kamer Yayınları, İstanbul, 2015, s. 229.

Belki bunları da beğenirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir