Günlük Ormanları

Günlük Ormanlarını nasıl bir gelecek bekliyor?

Günlük ağacı, diğer adıyla sığla ağacı (Latince Liquidambar orientalis) halk arasında amber ağacı olarak da bilinir. Üniversitede okurken bitki coğrafyası dersinde relikt ve endemik bir bitki türü olduğunu öğrendiğim bu ağacı ilk olarak Marmaris’e gittiğimde Günnücek’te (1) tanıma fırsatım olmuştu.

Güzel bir ağaç günlük ağacı, yaprakları çınar ağacını andırıyor ama biraz daha küçük. Akdeniz iklim bölgesinde Güneybatı Anadolu’da sulak alanlarda yetişiyor. Muğla ilinin Fethiye, Köyceğiz, Marmaris ve Milas ilçeleri ile sınırlı olan yetişme alanı maalesef gittikçe daralmakta.

sığla-ağacı-yaprağı

Nedir günlük ağacını özel yapan?

Bu ağacın gövdesinden sığla yağı olarak bilinen özel bir madde elde ediliyor. Günümüzde kozmetik sanayinde hammadde olarak kullanılan bu yapışkan sıvı tedavi edici özelliklere sahip. Yıllar önce, Fethiye seyahatimizde gittiğimiz Saklıkent kanyonu yakınlarında köylüler yöresel birkaç ürünü getirip ziyaretçilere satarlardı. O zaman bir köylü kadından almıştım sığla özünü. Yaralara iyi geldiğini söylemişti. Özellikle ciltteki yaralara iyi gelmekle birlikte mide rahatsızlıklarına ve ülser gibi mide yaralarına da çok iyi geldiğini belirtmişti. Sığla yağı antik dönemde Mısır’da mumyalama esnasında da kullanılmış.

SIĞLA AĞACI

Günlük ağacı relikt bir bitki. Çok eski dönemlerde, binlerce hatta milyonlarca yıl önce etkili olan iklim koşullarında gelişme imkânı bulan, iklim koşulları günümüzde değiştiği için varlığını zar zor sürdüren bitki türleri için kullanılan bir terim “Relikt bitki”. Günlük ağacı da üçüncü zamanda yani günümüzden yaklaşık altmış milyon yıl önce Anadolu’da etkili olan daha nemli ve sıcak iklim koşullarında gelişme göstermiş, bu iklim koşullarının ortadan kalkmasıyla yetişme alanı giderek daralmış bir ağaç. İşte yine bu nedenle endemik bitkiler arasında da yer alıyor. Yani yetişme alanı çok dar bir bölgeyle kısıtlı olan, çok geniş alanlarda dağılış göstermeyen bir bitki türü olma özelliği de taşıyor.

Orman Genel Müdürlüğünün kaynaklarından elde etiğim bilgiye göre, Köyceğiz Bölgesi’nde varlığını sürdüren Sığla Orman parçaları, 2872 sayılı Çevre Kanunu’nun 9.maddesine göre “Özel Çevre Koruma Bölgesi” olarak ilan edilen Köyceğiz-Dalyan Özel Çevre Koruma Bölgesi sınırları içinde yer almakta.

sığla ormanları

IUCN Red List Kategorileri’ne göre(2) VU (Zarar Görebilir) sınıfına ait. Bu kategoride yer alan türler, korunma tedbirleri alınmazsa yakın zamanda nesli tehlike altına girebilecek özellikteler.

Önceleri sanayide yaygın olarak kullanılan sığla yağı, sentetik kimyasallar nedeniyle giderek daha az kullanılmaya başlanınca üretimi azalmış, daha önceleri gelir elde ettikleri için köylüler tarafından korunan ağaçlar da daha fazla zarar görmeye başlamışlar. Sulak alanlarda yetiştikleri için bir kısmı kesilerek yerine portakal ağaçları dikilmiş, bir kısmı ise turizm alanlarının tehdidi altında zarar görmüş. Maalesef ki yine Orman Genel Müdürlüğünün verdiği bilgilerden bu güzel ağaçları korumak için araştırma projesi gerçekleştirilmiş ve planlar hazırlanmış olmasına rağmen yöre insanın da içine katıldığı aktif bir uygulama çalışmasının gerçekleştirilemediğini öğrenmiş bulunmaktayım.

Çocuklarımıza bu güzel ağacı sadece doğa tarihi müzelerinde göstermek istemiyorsak bir an önce harekete geçmemiz gerektiği çok açık.

(1)Günnücek Orman Kampı: Yalancı Boğaz yolu üzerinde Marmaris şehir merkezine 1 km uzaklıkta, 26 hektarlık bir alanda yer alıyor. Kapasitesi 3 bin kişi / gün. Ağaç türü sığla ve defne. Halk arasında sığlaya “günnük ağacı” dendiği için Günnücek adı verilmiş.

(2) IUCN (Nesli Tükenme Tehlikesi Altında Olan Türlerin Kırmızı Listesi) Bitki ve hayvan türlerinin dünyadaki en kapsamlı Küresel Koruma durumu envanteridir. IUCN Kırmızı Listesi Uluslararası Doğal Hayatı ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği tarafından sürdürülmektedir. Bu liste ile ilgili daha kapsamlı bilgi http://life.bio.sunysb.edu/ee/akcakayalab/kurallar4.pdf adresinden edinilebilir.)

 

Işıl Zehra DEMİRHAN

Belki bunları da beğenirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir