Koku

Nefesimizi ısıtıp nemlendiren, koku reseptörleriyle aldığı kimyasal uyaranları beyne ileten duyu organımız burundur. Diğer duyu organlarımız gibi burun da çevreden gelen uyarıları değerlendirmesi için beyne gönderir. Burnun koklama lobunda bulunan kemoreseptörlerle kimyasal maddeler algılanır ve sinir hücreleriyle impulslar* halinde beyne iletir. İmpulsların beyinde algılanıp değerlendirilmesiyle oluşan hisse koku denir.

koku 3

Koku duyusu sayesinde gözle görülemeyen, dokunulamayan kimyasal moleküller tanımlanır. İnsan türünün koku duyusu evrimleşmeyle beraber önemli ölçüde işlevini kaybetmiştir. İnsanlarda yaklaşık 350 farklı kokuyu ayırt edebilen reseptör bulunur. Köpeklerde ise bu sayı 100 milyon civarındadır. Yani köpeklerin onlarca molekül ile ayırt edebileceği bir kokunun insan tarafından fark edilebilmesi için, havada asılı molekül sayısının milyonlarca olması gerekir.

Her ne kadar evrimsel süreçte koklama duyumuz körelmiş olsa da hafıza ve iletişimdeki rolü nedeniyle koku hala önemini korumaktadır. Koklama ile hafıza arasında doğrudan bağlantı vardır. Bazı kokuları duyduğumuzda çocukluk anılarımızı, eski arkadaşlarımızı hatırlarız. Belleğimizin derinlerine gömdüğümüz anılar o döneme ait bir kimyasalın duyulmasıyla tekrar canlanabilir.

Köpek ve fare gibi canlılardaki kadar belirgin olmasa da insanların iletişiminde de kokunun etkisi vardır. Diğer memeliler gibi insanlar da vücütlarından feromon** salgılar. Bebekler doğduklarında annelerini kokularından tanırlar. Kendini güvensiz hisseden bebeği yatıştırabilecek en iyi şey annesinin kokusudur.

koku 2

Modern insan, yapay kokularla karşı cinsi etkilemeyi çalışsa da yapılan araştırmalar feromonların aşık olma ve cinsel uyarılmada çok daha önemli role sahip olduğunu göstermektedir. Erkek terinde bulunan androstadienon adlı kimyasal, kadınları cezbeder. Karşı cinsi etkileyen bu madde bazen hem cinslerde de etkisini gösterir. Androstadienon duyarak iletişim halinde olan erkekler görme ve işitmenin dışında bilinç altına da sübliminal mesajlar gönderirler. Araştırmacılar bu algılama ile insanların birbirleri hakkında önseziler geliştirdiklerini gözlemlemişlerdir.

Duygulanımda kokunun önemi büyüktür. Dilimizde yer edinmiş olan “burnunun direği sızlamak” deyimi bilimsel olarak da yerinde bir kullanımdır. Özlem görmekle, işitmekle ve koklamakla giderilebilir. Bir koku burun direğinizi sızlatıp belleğinizi yoklayabilir. Bir koku sizi sakinleştirebilir, aşık edebilir, güvende hissetmenize neden olabilir.

Biy. Ayfer AKALIN

 

*İmpuls: Sinir hücreleri tarafından iletilen elektrokimyasal değişim dalgası.

**Feromon: Canlılar tarafından üretilen genelikle aynı tür canlıların haberleşmesinde etkili olan kimyasal maddelere verilen isim.

Belki bunları da beğenirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir