Lozan Notları-3

–          Lozan’da kıran kırana çarpışmalar devam ederken, Ankara’dan İsmet Paşa’ya bir telgraf gider ve konusu bir af isteğidir ve ilginçtir. Şöyle der: “ İngilizler, Çerkez Ethem ve adamlarını muharip sayarak genel aftan yararlandırmak istiyorlarmış , cevabı?”

–          İsmet Paşa 17 Ocak tarihli telgrafında konferansın her an kesilebileceğini ve özellikle İtalyanların mali, Fransızların da adli kapitülasyonların kaldırılmasını kesinlikle kabul etmeyeceğini belirtmiştir.

–          Mustafa Kemal, konferansın kesintiye uğrama ihtimaline karşı, İzmir’de Şark Gazetesine şu demeci veriyor: “ diplomasinin aciz kaldığı yerde tabiatiyle askeri faaliyet başlar.”

–          4 şubat 1923 tarihinde Lozan konferansı kesintiye uğrar ve temsilciler ülkelerine geri dönerler. Kapitülasyonlar, dış borçların nasıl ödeneceği, Musul sorunu konferansın tıkanmasın neden olmuştur.

–          Ankara’ya dönen temsilcilerimiz sırasıyla mecliste yaşadıklarını anlatırlar ve soru yağmuruna tutulurlar. Maliye bakanı olan Hasan Bey, dış borçlarla ilgili olarak konuyu şöyle izah eder:” Türkiye Cumhuriyeti, Osmanlı İmparatorluğu’nun devamı değildir. Bunu ileri sürüyoruz.”

Mersin mebusu Salahaddin Bey itiraz eder: “ babamızı neden inkar ediyoruz?” cevabı şöyle olur: “ babamızı inkar etmiyoruz lakin yalnız oğlunun biz olduğunu kabul etmiyoruz. Bizden başka evlatları da vardır. Ve borçlar bu evlatlar arsından paylaşılmalıdır.”

–          Konferansın kesintiye uğramasının sebebini ismet paşa’ya fatura eden bazı vekiller konuyu bir iki satır sonra Mustafa Kemal’e getiriyorlardı. Zira Paşa, yeni evlenmişti ve eşiyle beraber yurt gezilerine çıkıyor, nereye giderse gitsin yanından ayırmıyordu. Kadınlara cemiyet hayatında yer vermeye çalışması da o zaman Gazi hakkında büyük galeyanlara ve hücumlara neden oluyordu.

–          İstanbul’da bulunan İngiliz Komiseri Rumbold, 7 Mart tarihli gizli notunda ülke gündemini şöyle özetliyordu: “ ittihatçılar asıl muhalefeti oluşturanlardır. Barış yapılınca ülkeye hükmeden esas kuvvet olabilirler. Başbakan Rauf Bey, dikkatli bir oyun oynamaktadır. Dış politikada barışçıldır içeride ise İttihatçılardan yanadır.”

–          13 mart tarihli raporunda ise aynı Rumbold şu tespitleri yapıyor. “ Barış yapılırsa Kemalistler ve anti-Kemalistler arasında şiddetli bir boğuşma olacaktır. Bu boğuşma pek kendini beğenmiş olan Türkiye’yi zayıf düşürcektir.”

–          23 Nisan 1923 tarihinde konferans yeniden toplanır. Toplantıda İngiliz temsilci Lord Curzon gitöiş yerine Rumbold gelmiştir.

–          İkinci dönem konferans başladıktan sonra İsmet paşa ile hükümet arasında ilişkiler gerginleşir. Mustafa Kemal’e yazdığı bir telgrafta İsmet Paşa anlaşmazlık çözülmezse geri görevini bırakmak kararlığında olduğunu belirtir.

–          Ve İngilizler şifreli çekilen telgrafları çözmeye başlarlar. 26 mayıs tarihli bir telgraf İngilizlerce çözülür ve basına sızar. İsmet Paşa 3 gün sonra basına sızma olduğunu belirterek yeni bir şifre kullanılmasını ister…

Belki bunları da beğenirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir