“Tepük”ten Avrupa Şamiyonası’na Futbolun Tarihçesi

2016 Avrupa Futbol Şampiyonası 10 Haziran Cuma günü ev sahibi Fransa ile Romanya arasında oynanacak müsabaka ile başlayacak. Bu şampiyona hem futbol tutkunları hem de ortalama bir futbol seyircisi için büyük bir şölen olacak hiç şüphesiz. Bu şöleni, şölen yapan futbolun tarihçesi nedir hiç merak ettiniz mi? Şampiyonadan önce futbolun tarihçesine kısa bir değinelim dedik.

Yuvarlanan her cisim her daim insanoğlunun dikkatini çekmiştir. Futbolun ise ilk olarak nerede ve ne zaman oynandığına dair kesin bilgiler olmasa da araştırmalar Çinlilerin, Türklerin, Romalıların, Mısırlıların, Yunanlıların, Mayaların ve Sümerlerin yuvarlanan cisimlerle futbola benzer oyunlar oynadığını göstermiştir.

MÖ 2500 yıllarında Çin İmparatoru Huang – Ti’nin askerlerine iki direk arasından topu geçirerek idman yaptırdığı bilinmektedir. Türklerin ise kız ve erkeklerden kurulu takımlarla futbol oynadığı ve bu oyuna “tepük” dendiği Divan-ı Lügati’t Türk’te yazmaktadır. Anlaşılan o ki dünya medeniyetine futbolu getiren yine ya Çinliler ya da biziz.

Eski Mısır Medeniyetini anlatan duvar resimlerine baktığımızda, top oynayan insan figürlerine rastlarız. Homeros’un “Odissea”sinde top oyunları anlatılmaktadır. Sparta’da ise belli kurallara bağlı olarak bu oyunu oynamışlar, Yunanlıların “Episkyres” adını verdiği ve askerlerin oynadığı oyunu da futbolun kökeni içinde inceleyebiliriz.

Modern futbolun temeli “Harpastum”dur. Harpastum, Romalı askerlerin oynadığı bir oyundur ve Yunanlıların “Episkyres”inden etkilenmişlerdir. Bu oyunda amaç, topu kapmak ve rakibin bölgesine el ve ayak kullanarak götürmektir. Askerlere manevra yeteneği kazandıran ve savaş taktiklerinin uygulanmasını kolaylaştıran Harpastum, takımların sahaya dizilişi bakımından bugünkü futbol için bir çıkış noktası olmuştur.

Daha sonra futbol Amerika’da ve Avrupa’da yayılmıştır. Görüldüğü gibi futbol ilk önce askeri amaçlara hizmet ederek askerin idmanları için kullanılmıştır. Futbol zamanla köylere, kentlere yayılmıştır. Hatta, futbol, köyler ve kentler arasında büyük bir rekabet oluşturmuştur. Modern futbolun doğduğu yer olarak bilinen İngiltere’de 1314 yılında İngiliz Kralı II. Edward kamu düzenini bozduğu için futbolu yasaklamış ama halkta futbol aşkı tükenmemiştir.

1583 yılında İngiltere’de futbol ilk defa basit kurallara bağlanmış, müsabakalarda sertliği önleyici tedbirler ve hakemlerin seçimi  ile ilgili kriterler getirilmiştir. 1857 yılında ilk futbol kulübü “Sheffield Club” kurulmuştur. 1857’de ise modern futbolun temeli sayılacak adım atılmış ve İngiliz Futbol Birliği kurulmuştur. 1888’de profesyonel futbol ligi müsabakaları İngiltere’de başlamıştır. Böylelikle futbol İngiltere’den Avrupa’ya ve tüm dünyaya yayılmıştır.

Evrensel bir spor haline gelen futbol müsabakaları uluslararası boyuta taşınınca 1904 yılında Uluslararası Futbol Federasyonu (FIFA) kurulmuştur.

İlk önce askeri bir eğitim aracı olarak oynanan futbol gelişen teknoloji ile birlikte günümüzde milyarlarca insanın evine girmektedir. FIFA’nın konfederasyonlarından biri olan Avrupa Futbol Birliği (UEFA)nin  Avrupa Futbol Şampiyonası da böyle bir organizasyon olacaktır. Çin İmparatoru Huang Ti ve tepükten günümüze çok şey değişse de futbol aşkı hiçbir zaman değişmez.

Umarım güzel bir şampiyona seyrederiz.

 

Not: Yazıda Bayram Aladanlı ve Ünal Çördük’ün “Futbol Tarihi ve Sporda İlkler” kitabından yararlanılmıştır.

Belki bunları da beğenirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir